Tài liệu 9Chain

Mỗi người một chuỗi của riêng mình, và một mạng chung để chúng tin được nhau — thứ xưa nay chỉ số ít có, nay mở cho bất kỳ ai.

Tài liệu viết ở thì bất biến: nó mô tả thiết kế, cơ chế, và những cổng một mạng phải qua. Nó không phải một ảnh chụp. Mọi số đo sống nằm ở mục “Tự kiểm mạng”.

Tóm tắt

Từ khi con người biết ghi chép, mọi xã hội đều dựng lên một cuốn sổ — và suốt chừng ấy thế kỷ, cuốn sổ luôn thuộc về một ai đó khác. 9Chain làm cho việc có một cuốn sổ của riêng mình trở thành thứ ai cũng với tới được: một định chế, một cộng đồng, hay một con người. Trong công nghệ của một thời, cuốn sổ ấy mang hình hài một blockchain riêng.

Nên thứ được xây không phải một cuốn sổ, mà là cỗ máy sinh ra chúng: khai bằng lời, rồi hạ tầng tự dựng nó, tự giữ cho nó sống, và tự tháo khi hết việc. Mỗi cuốn sổ sinh ra mang sẵn hai thứ mà sổ của doanh nghiệp đời cũ không có và sổ công khai không cho: luật nằm trong chính cơ chế đồng thuận thay vì trong hợp đồng chạy bên trên nó, và một đường ra kinh tế công khai có kiểm soát. Cách làm cụ thể — operator dựng chain tự động, console để điều khiển, một lớp AI biến câu mô tả thành bản thiết kế chạy được — là cách làm của một thời, không phải định nghĩa: công nghệ đổi thì nó đổi, ba việc trên thì không.

Hình dạng của cả hệ vì thế là đa chuỗi: nhiều chuỗi riêng, và một mạng chung để chúng tin được nhau. Mạng chung ấy chính là 9Chain, một blockchain công cộng với token native LOVE9.

Luận điểm khác thường nằm ở đây: nếu ai cũng cần một chuỗi để làm việc cùng AI thì chuỗi sẽ thừa, và thứ khan hiếm không còn là thêm một chuỗi nữa — mà là một danh tính xác minh được, dùng chung giữa mọi chuỗi. LOVE9 đề xuất tổng cung 81 tỷ, không phần cho đội ngũ, không phần cho quỹ đầu tư, không premine, không bán cho ai.

Về chữ nghĩa: trong tài liệu này chuỗi và chain là một từ. Dùng "chuỗi" khi nói về ý niệm và số nhiều, giữ "chain" trong những tên đã đặt như cỗ máy sinh chain hay chain khách.

Hai câu tự giới hạn, đặt ngay ở đây. Thứ được tuyên bố trong tài liệu này là kiến trúc và cơ chế, không phải quy mô đang chạy. Và mọi con số kinh tế là đề xuất khởi đầu do cộng đồng biểu quyết, không phải cam kết — chính bản hiến pháp của dự án nói như vậy.

Và một câu thứ ba, quan trọng nhất với người đọc lần đầu: tất cả những gì trong tài liệu này đều do nhóm sáng lập xây và đề xuất — chưa một dòng nào đi qua một cuộc biểu quyết của cộng đồng. Chúng luôn mở: thứ gì không mang nhãn KHẮC đều đổi được bằng phản biện rồi biểu quyết, và không một dòng nào bị khắc trước mainnet — dự án đi qua ba kỳ testnet trước đã, mỗi kỳ là một lần đem chính tài liệu này ra thử và sửa. Mục Trước khi bạn đọc định nghĩa bốn cái nhãn dùng thống nhất trong cả tài liệu; mục Kết luận nói cách tham gia — và liệt kê cả những cửa còn đóng.

Bốn lối đọc, tuỳ bạn là ai

Tài liệu gồm mười hai mục, xếp theo mạch: vì sao có nó → hứa gì → xây thế nào → ai ở trong → tiền và quyền → tự kiểm và tham gia. Bạn không cần đọc hết, và không nên đọc từ đầu tới cuối nếu đến đây với một câu hỏi cụ thể.

Lối đọc thứ tư là lối chúng tôi mong bạn chọn. Một tài liệu hạ tầng chỉ đáng đọc tiếp nếu nó chịu được người đọc khó tính nhất, và bốn mục trong lối ấy là bốn mục tự nói ra chỗ dự án còn thiếu.

Câu chốt: thứ 9Chain xây không phải một blockchain, mà là quyền tự giữ lấy cuốn sổ của mình — thứ mà mọi thế hệ trước đều phải nhờ người khác giữ hộ. Toàn bộ giá trị của lời hứa đó nằm ở chỗ mọi câu ở trên đều tự kiểm chứng được.