Trang này đặt hai nhánh cạnh nhau theo tính chất kiến trúc, không theo điểm số. Không cột nào là cột thắng: hai nhánh chọn những đánh đổi khác nhau, và cái nào hợp hơn phụ thuộc vào thứ bạn định xây. Mọi ô trong bảng lấy từ chính kho mã của nhánh đó — không ô nào được điền hộ cho bên kia.

Hạng mục	9Chain A1	9Chain C1
Họ đồng thuận	Snowman — lấy mẫu ngẫu nhiên lặp lại trong tập người ký	CometBFT — mọi người ký đều bỏ phiếu cho từng block
Nhịp sinh block	Theo nhu cầu — có giao dịch mới có block	Nhịp cố định — vẫn sinh block cả khi không có việc gì
Số chain trong mạng	Nhiều L1, tạo theo yêu cầu	Một chain duy nhất, mọi việc dùng chung
Chỉ mục giao dịch	Không có sẵn — phải chạy một bộ đánh chỉ mục riêng	Nằm sẵn trong node
Phí giao dịch	Thị trường phí co giãn, nằm ở mức sàn khi mạng vắng	Không thu phí — sàn giá gas đặt bằng không
Biểu quyết trên chain	Không có — tham số đổi bằng thao tác của người vận hành	Có mô-đun quản trị: đề xuất, đặt cọc, bỏ phiếu trên chain
Tuân thủ trong giao thức	Không có ở tầng giao thức — nằm ngoài chain	Cưỡng chế trong giao thức, có cổng cho hợp đồng gọi vào
Liên thông xuyên chain	Cơ chế nhắn tin nội bộ — chưa bật	IBC — mô-đun đã biên dịch vào, chưa có tuyến chạy

Năm chỗ đáng đọc kỹ hơn phần còn lại, vì đây là những chỗ một bảng gọn dễ bị đọc thành thứ nó không nói.

Một — hai chiều cao block không trừ được cho nhau. Nhịp cố định giữ thời gian block đoán trước được, nhưng chain phình ra cả khi ngồi không. Sinh theo nhu cầu thì lúc rảnh không tốn gì — đổi lại nó lấy mất sự im lặng như một tín hiệu sức khoẻ: một nhánh đang đứng hình và một nhánh đang rảnh trông y hệt nhau. Đó là lý do không trang nào của dự án được phép báo động khi nhánh sinh-theo-nhu-cầu không có block mới.

Hai — "miễn phí" và "có phí" gần nhau hơn vẻ ngoài. Nhánh không thu phí phải chặn lạm dụng bằng cách khác (hạn mức gas theo tài khoản), và mức sàn bằng không là một thiết lập trên các máy do dự án chạy, không phải một bảo đảm của giao thức. Nhánh còn lại giữ thị trường phí co giãn, mà khi mạng vắng thì nó nằm đúng ở sàn. Nên khoảng cách thật giữa hai bên hẹp hơn hai chữ miễn phí gợi ra rất nhiều.

Ba — tuân thủ trong giao thức mua được gì và trả bằng gì. Luật cưỡng chế ở tầng giao thức áp cho mọi lần chuyển trên chain và không hợp đồng nào lách được. Nhưng nó chỉ áp cho việc chuyển trên chain, và ai nâng cấp được chain thì vẫn đổi được luật. Cái giá phải trả thẳng thắn: nhánh ấy là mạng có kiểm soát quyền — có một bên quyết ai được giao dịch. Nhánh kia đẩy quyết định đó lên cho thứ chạy bên trên.

Bốn — biểu quyết trên chain, ở giai đoạn này, ghi lại quyết định nhiều hơn là tạo ra quyết định. Có mô-đun quản trị thì mỗi lần đổi tham số đều để lại bản ghi công khai, đổi lại nó cần vài ngày và cần đủ số phiếu. Nhưng trên một mạng thử mà phần lớn quyền biểu quyết đang nằm trong tay chính dự án, lá phiếu ấy chủ yếu là một cuốn biên bản. Thao tác của người vận hành thì có hiệu lực ngay và không để lại bản ghi nào như thế — nhanh hơn, và mờ hơn.

Năm — liên thông là cổng chưa qua ở cả hai bên. Một bên có mô-đun tiêu chuẩn đã biên dịch vào nhưng một tuyến chạy được còn cần một chain đối tác và một người vận hành bộ chuyển tiếp; bên kia thì cơ chế tương ứng chưa bật. Không bên nào đang chuyển tài sản ra vào. Hãy coi cả hai là chưa chứng minh ở đây.

Sơ đồ

flowchart TB Q{"Bạn cần gì trước nhất?"} Q -->|"nhiều chain tách biệt cho từng việc"| A["Nhánh tạo được nhiều L1 theo yêu cầu"] Q -->|"luật tuân thủ hợp đồng không lách được"| C["Nhánh cưỡng chế trong giao thức"] Q -->|"bản ghi công khai cho mỗi lần đổi tham số"| C Q -->|"chung cuộc tuyệt đối ngay khi vòng khép"| C Q -->|"tập người ký mở rộng được"| A A --> G["Cả hai đều là mạng thử nghiệm: chưa nhánh nào được kiểm tải, chưa nhánh nào là cam kết chạy thật"] C --> G

Hình 12 — Bảng trên đọc theo nhu cầu thì ra hình này. Nhưng mọi nhánh đều đổ về cùng một ô cuối, và ô ấy mới là điều quan trọng nhất của trang này.

Một điều bảng này cố ý không có: con số vận hành. Không độ trễ chốt block, không thông lượng, không số máy đang ký. Lý do ở trang Phép đo và lá phiếu — và nó không phải chuyện lười, mà là chuyện một con số đông lạnh sẽ khiến cả hai nhánh bị phán xét bằng phép đo không ai lặp lại được.

Câu chốt: hai cột trên là đánh đổi, không phải điểm số — và ô đáng nhớ nhất không nằm trong bảng: chưa nhánh nào được kiểm tải, và chưa nhánh nào là cam kết chạy thật. Ai đọc bảng này rồi kết luận được ngay bên nào thắng thì gần như chắc chắn đang bỏ qua cột đánh đổi của bên mình vừa chọn.

→ Đọc tiếp: Phép đo và lá phiếu — Ba cổng đứng trước lá phiếu